In de voetsporen van Karl X

Alle wegen leiden naar Rome, maar er zijn er maar weinig die via Zweden gaan. Wanneer je met de auto naar Zweden gaat en niet een stuk per boot wil reizen, blijft er zelfs maar één mogelijkheid over: de monumentale Øresund-brug tussen Kopenhagen en Malmö.

Maar voordat deze brug bereikt kan worden, moet Denemarken doorkruist worden.  Het leuke van deze route is dat je je al in Denemarken op een belangrijk stuk van de Zweedse geschiedenis bevindt.

Zweedse geschiedenis? Jazeker, want hoewel de Scandinavische landen tegenwoordig het toonbeeld lijken te zijn van vreedzaamheid, hebben Zweden en Denemarken vroeger regelmatig de degens gekruist.

De Øresund-brug tussen Kopenhagen en Malmö

 

Oorlog tussen Denemarken en Zweden

Eén van de belangrijkste Deens-Zweedse oorlogen voor de Zweedse geschiedenis was die tussen 1657 en 1658. Zweden had in een eerdere oorlog een groot deel van het Deense grondgebied ingenomen en de Deense koning wilde deze gebieden snel terugveroveren. In 1657 zagen zij daarvoor een kans toen Zweden in oorlog was met Polen. Denemarken verklaarde Zweden de oorlog terwijl een groot deel van het Zweedse leger nog in Polen gelegerd was. De Zweedse koning Karl X beëindigde snel zijn oorlog met Polen en trok met zijn leger naar Denemarken.

Portret van de Zweedse koning Karl X

Er was echter één groot probleem: de snelste route tussen Polen en Denemarken voor het Zweedse leger liep dwars door de Zweedse provincie Skåne. Deze provincie was enkele jaren daarvoor door de Zweden veroverd, maar de meeste inwoners van die provincie wilden liever bij Denemarken horen. Karl X was bang dat de Skånska boeren het Deense leger zouden steunen en durfde daarom niet door Skåne te trekken.

En zo bleef er dus maar één optie over. Het Zweedse leger moest door Noord-Duitsland naar Denemarken en vandaar dwars door het hele land naar Kopenhagen. Precies zoals de snelweg vandaag de dag door Denemarken loopt.

Al snel ontstond een volgend probleem. De inname van het Deense fort Frederiksodde (het huidige Fredericia) duurde veel langer dan gepland. Toen het Zweedse leger eindelijk het fort en de stad had ingenomen, was het water van de Kleine Belt – het 800 meter brede water dat Jutland van Funen scheidt – al aan het bevriezen. Ook de Grote Belt – dat op zijn beurt Funen van Sjælland en dus ook Kopenhagen scheidt – was inmiddels bevroren en dit water is maar liefst 7 kilometer breed. 

 

Over de Grote en Kleine Belt in 1658

Doordat het water bevroren was, kon het leger niet zoals gewoonlijk per boot overgezet worden. Er zou dus gewacht moeten worden tot na de winter voordat het Zweedse leger over beide wateren kon trekken en Kopenhagen kon aanvallen. Het Deense leger dacht dus veel tijd te hebben om zich voor te bereiden op een Zweedse aanval.

Ware het niet dat Karl X een heel ander plan in gedachten had!

Tegen ieders verwachting in stuurde de Zweedse koning zijn leger te voet over het bevroren water van de Kleine Belt. In de ochtend van 30 januari verplaatsen ca. 12.000 volledig bewapend en bepakte soldaten zich over het krakende ijs. Wonder boven wonder bereikte iedereen veilig de overkant.

Het Zweedse leger bereidt zich voor op de tocht over de Grote Belt

Een paar dagen later stond het leger alweer een nieuwe uitdaging te wachten: de veel bredere Grote Belt. Zelfs Karl X durfde het niet aan om zijn hele leger daar over te laten steken, maar het grootste gedeelte van zijn leger liep opnieuw in volle uitrusting over het bevroren water. Daarna duurde het niet lang meer voordat het Zweedse leger Kopenhagen omsingelde. De Denen op Sjælland  hadden zich veilig gewaard achter de bevroren Belten maar stonden nu plotseling oog-in-oog met het voltallige Zweedse leger. Al snel gaf het Deense leger zich over.

De vrede die daarop volgde – de Vrede van Roskilde (1658) – hebben voor een groot deel de huidige grenzen tussen de Scandinavische landen bepaald.

 

De huidige brug over de Grote Belt

 

Mocht je dus weer eens lang bij het tolpoortje voor de Grote Belt-brug staan, bedenk dan dat je er ook te voet over had kunnen gaan (al zou ik persoonlijk wel wachten tot de winter 🙂 ).

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *